Behandeling van psychische klachten met “Ghost-points”

sun-si-miao

Chinese illustratie van Sun Si-Miao (midden)

Een duistere sluier opgelicht
In mijn praktijk zie ik regelmatig patiënten die last hebben van diverse psychische klachten, zoals angsten of depressie. Soms zijn dit patiënten die al psychofarmaca gebruiken (soms meerdere tegelijkertijd) maar desondanks nog steeds last hebben van angsten en depressie of juist van de bijwerkingen van de medicatie zoals hoofdpijn, slapeloosheid, intense dromen of een ontregelde spijsvertering en ontlasting. Soms zijn dit patiënten die het ook zonder medicatie redden, maar behoefte hebben aan ondersteuning of willen voorkomen dat ze met medicatie moeten beginnen. De laatste tijd heb ik gewerkt met “Ghost-points” en was zo verrast door de effectiviteit dat ik er wat meer over wilde schrijven. Dat effect is misschien nog wel het meest overtuigend hoorbaar hoe patiënten dat zelf omschrijven: “Ik voel me weer lichter, alsof de meest duistere sluier is opgelicht” , “Ik kom de afgelopen dagen weer in beweging, ik pak weer dingen op” en “Ik maak makkelijker contact met vrienden”.

De Chinese arts Sun Si-Miao
Om goed te kunnen uitleggen wat “Ghost-points” zijn, zal ik eerst wat achtergrond geven over de arts die ze in kaart bracht. Dat gebeurde in de 7e eeuw van onze jaartelling door de Chinese arts Sun Si-Miao. Hij begon toen hij 18 jaar oud was met zijn studie van de Chinese geneeskunst, die ook in zijn tijd al duizenden jaren oud was (waarschijnlijk zelfs van vóór de kopertijd (1)). Sun Si-Miao was een arts met vooruitstrevende ideeën voor zijn tijd. Waar bijvoorbeeld zijn tijdgenoten infectieziektes zagen als het gevolg van bezetenheid door ‘Ghosts’, onzuivere geesten die de mens ontregelden, zag Sun Si-Miao bedorven voedsel en een slechte hygiëne als belangrijkste oorzaak. Daarom ontwikkelde Sun Si-Miao richtlijnen voor basale hygiënische leefregels en onderzocht kruiden die ontstekingsremmend werkte. Dat klinkt ons nu normaal in de oren, maar vergeet niet dat het tot het einde van de 18e eeuw duurde voordat wij het in het Westen noodzakelijk gingen vinden dat artsen hun handen wasten voordat zij gingen opereren. Je mag concluderen dat hij een heldere en kritische denker was, die er geen moeite mee had om de denkbeelden uit zijn tijd zoals ‘Ghosts’ overboord te zetten wanneer hij vond dat die bij de behandeling van patiënten niet efficiënt waren. Tegen deze achtergrond is het des te opvallender dat Sun Si-Miao voor diverse psychische aandoeningen het concept ‘Ghost’ als ziekteoorzaak juist verder uitbreidde en een serie ‘Ghost-points’ ontwikkelde als effectieve behandeling. Blijkbaar vond hij het hier wél iets toevoegen.

‘Ghosts’, of ‘zelfstandige onbewuste complexen’?
Waarom accepteerde een kritische man als Sun Si-Miao, die op andere gebieden geen moeite had om het concept ‘Ghosts’ in te ruilen voor een meer effectieve benadering, deze visie wél voor een verzameling psychische aandoeningen die wij nu herkennen als ziektebeelden uit de DSM zoals manisch-depressief of gegeneraliseerde angststoornis?

Laten we eerst van een afstand bekijken wat Sun Si-Miao nu eigenlijk verstond onder ‘Ghost’. Allereerst is het goed om te begrijpen dat de Chinezen het concept van één ziel niet kenden. In de mens huisde volgens hen juist meerdere zielen, die met elkaar moesten samenwerken om harmonieus te kunnen functioneren: de psyche was een ‘koninkrijk’ met een uitgebreide hofhouding. Elke ziel had zijn eigen deeltaken te verzorgen binnen dat geheel. De ‘Ghosts’ waren zelfstandige complexen die in dit geheel konden binnendringen, en daar de harmonie binnen de hofhouding verstoorden.

Wanneer we nu op dezelfde manier van een afstand kijken naar onze moderne opvattingen, dan zien we een aantal parallellen. De mens heeft verschillende hersensystemen die elk een eigen deeltaak moeten verzorgen binnen het grotere geheel. Die systemen functioneren grotendeels onbewust en zelfstandig, buiten ons zelfbewustzijn om, zich afspiegelend naar een bepaalde balans van neurotransmitters. Traumatische gebeurtenissen of erfelijke verstoringen van deze balans presenteren zich als ‘zelfstandige complexen in het onderbewustzijn’ zoals Jung en Freud, de grondleggers van de moderne psychologie, dat omschreven. Hoewel de patiënt zich graag anders zou voelen, lijkt het alsof er iets in hem leeft dat buiten zijn bewuste invloed om het evenwicht verstoort. Een van mijn patiënt omschreef het als volgt:”Er leeft iets in me dat heel donker is en me verhindert om te genieten van het leven.” Ook traumatische ervaringen kunnen op deze manier beleefd worden: alsof de traumatische gebeurtenis is binnengedrongen in de persoon en daar een zelfstandig bestaan heeft, de harmonie verstorend via gevoelens, beelden en dromen.

Voor de meeste patiënten maakt het niet zoveel uit of we dit nu ‘Ghosts’ of ‘onbewuste complexen’ noemen: zij herkennen de ervaring dat er ‘iets’ in hen leeft dat de samenhang verstoort. Een ‘Ghost’ ligt voor veel patiënten zelfs dichter bij hun directe ervaring dan ‘onbewust complex’. En als er een behandeling is die claimt dat het hun ‘donkere sluier’ kan verwijderen, dan staan ze daar meestal voor open.

De behandeling
Sun Si-Miao beschreef 13 verschillende ‘Ghost’-points. In de praktijk maak ik een selectie uit deze punten, op basis van de precieze klachten waar iemand mee komt. Sommige van deze punten (zoals van de hartbeschermer oftewel de hand-Jueyin-meridiaan) zijn bijvoorbeeld gericht op het weer kunnen toelaten van anderen, andere punten op het afvoeren van afval (zowel fysiek als psychisch). Vaak voeg ik ook acupunctuurpunten toe die weliswaar zelf geen ‘Ghost’-points zijn maar bijvoorbeeld helpen om emoties te verwerken, angst te verminderen en tot rust te komen. Ik begin ook zelden de allereerste behandeling met de ‘Ghost’-points: het kunnen gevoelige punten zijn, die een intense sensatie geven. De meeste patiënten vinden dat overigens geen probleem. Zoals een patiënt zei: “de pijn van de depressie is vele malen erger dan de pijn van die naald”. Vaak voelen patiënten tijdens de behandeling al een verschuiving: ze staan lichter en helderder op van de behandeltafel.

Het vinden van een nieuw balans
Het echte herstel vindt echter de dagen ná de behandeling plaats: voor sommige patiënten blijkt dat ze, nu de ‘Ghost’ verwijderd is uit hun systeem, moeten leren omgaan met deze nieuwe toestand. Zo kan bijvoorbeeld de angst om contact te leggen met andere mensen verminderen, maar juist het herstel van contact en het beleven van veiligheid laat soms allerlei oude emoties naar boven komen waar iemand vervolgens mee moet omgaan. Dat zie je ook  bij een kind dat, nadat het flink geschrokken is, pas begint te huilen wanneer iemand hem vasthoudt en geruststelt. En andere patiënten zeggen bijvoorbeeld, nadat ze weer in beweging komen en allerlei initiatieven oppakken:”Ik moet eigenlijk leren om opnieuw om te gaan met zoveel levensenergie”. Iemand moet dan zoeken naar nieuwe gewoontes die passen bij dit nieuwe evenwicht en die helpen om de nieuwe toestand vast te houden. Het voordeel van acupunctuur is dat patiënten leren dat hun lijf zélf een nieuw evenwicht kan vinden. Ik genees mijn patiënten niet: dat doen ze zelf. Ik wijs hun alleen de weg terug naar de medicijnkast die zich ín henzelf bevindt. Ik herinner hen aan de balans die ze waren kwijtgeraakt. Gedurende een behandeltraject zijn patiënten steeds beter in staat om die balans over te nemen. Waar het effect van een eerste behandeling typisch zo’n drie dagen aanhoudt voordat oude gewoontes die balans weer verstoren, breidt dat na verloop van tijd uit tot enkele weken en uiteindelijk kan een behandeling zelfs vooral preventief worden.

Voetnoten
1: Op diverse mummies uit de kopertijd (waaronder de bekende Ötzi uit de Alpen) worden tatoeages gevonden van acupunctuurpunten die corresponderen hun medische aandoening. Zie bijvoorbeeld Dorfer, Leopold, et al. “A medical report from the stone age?.” The Lancet 354.9183 (1999): 1023-1025.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s